Gayrimenkul alım-satım ya da kiralama sürecinde karşınıza çıkan tapu terimleri ve imar terimleri, çoğu zaman günlük dilde kullanmadığımız, resmi ve teknik kelimelerdir. Bu temel sözlükte, en sık karşılaşılan terimleri hem Türkçe anlamlarıyla hem de İngilizce karşılıklarıyla bir araya getirdik. Her terimin yanında kısa bir köken notu da bulacaksınız.
Tapu Terimleri
Tapu — Bir taşınmazın mülkiyetinin devlet tarafından tescil edildiğini gösteren resmi belge.
(Arapça kökenli; "izin, ruhsat" anlamına gelen "tapu" kelimesinden gelir) → Title Deed — Official document proving legal ownership of a property.
Tapu Senedi — Mülkiyet hakkını gösteren, tapu müdürlüğünce düzenlenen resmi kayıt belgesi.
(Türkçe "tapu" ve Arapça kökenli "senet" (belge, kayıt) kelimelerinin birleşimi) → Deed of Ownership — The formal legal document recording property title.
İpotek — Bir borcun güvencesi olarak taşınmaz üzerine konulan hukuki kısıtlama.
(Yunanca "hypotheke" kelimesinden, Fransızca üzerinden Türkçeye geçmiştir) → Mortgage — A legal claim on property used as security for a loan.
Şerh — Tapu kaydına işlenen, üçüncü kişilerin haklarını gösteren not veya kayıt.
(Arapça kökenli; "açıklama, izah" anlamına gelen "şerh" kelimesinden gelir) → Annotation / Encumbrance Note — A note recorded on the title indicating a right or restriction.
Haciz — Bir borcun tahsili için taşınmazın icra yoluyla el konulması işlemi.
(Arapça kökenli; "engellemek, alıkoymak" anlamındaki "hacz" kelimesinden gelir) → Seizure / Attachment — Legal process of taking property to satisfy a debt.
İntifa Hakkı — Bir taşınmazın mülkiyeti başkasına ait olsa da, kullanma ve gelirinden yararlanma hakkı.
(Arapça kökenli "intifa" (yararlanma) kelimesinden gelir) → Usufruct Right — The right to use and benefit from a property owned by someone else.
İrtifak Hakkı — Bir taşınmazın başka bir taşınmaz lehine belirli bir amaçla sınırlandırılması (örneğin geçiş hakkı).
(Arapça kökenli "irtifak" (birlikte yararlanma) kelimesinden gelir) → Easement — A right allowing limited use of another's property for a specific purpose.
Kat Mülkiyeti — Bir binadaki bağımsız bölümlerin (daire, dükkan vb.) ayrı ayrı mülkiyete konu olması.
(Türkçe "kat" (bina katı) ve Arapça kökenli "mülkiyet" (sahiplik) kelimelerinin birleşimi) → Condominium Ownership — Individual ownership of a unit within a multi-unit building.
Kat İrtifakı — İnşaat henüz tamamlanmadan, yapılacak bağımsız bölümler üzerine kurulan geçici mülkiyet düzeni.
(Türkçe "kat" ve Arapça kökenli "irtifak" kelimelerinin birleşimi) → Construction Servitude — A temporary ownership structure established before a building's completion.
Hisseli Tapu — Bir taşınmazın birden fazla kişi adına, belirli paylarla kayıtlı olduğu tapu türü.
(Arapça kökenli "hisse" (pay) ve "tapu" kelimelerinin birleşimi) → Shared Title Deed — A title deed where ownership is divided among multiple parties.
Müstakil Tapu — Bir taşınmazın tek bir kişi ya da tüzel kişi adına, bağımsız şekilde kayıtlı olduğu tapu türü.
(Arapça kökenli "müstakil" (bağımsız) ve "tapu" kelimelerinin birleşimi) → Individual Title Deed — A title deed registered solely to one owner.
Ferağ — Tapuda mülkiyetin bir kişiden diğerine resmi olarak devredilmesi işlemi.
(Arapça kökenli; "vazgeçme, bırakma" anlamına gelen "feragat" ile aynı kökten gelir) → Conveyance — The formal transfer of property title from one party to another.
Beyanname — Tapu işlemlerinde taşınmazın niteliğine dair bilgilerin resmi olarak bildirildiği belge.
(Arapça kökenli "beyan" (açıklama, bildirme) kelimesinden gelir) → Declaration Form — A document officially stating details about a property's characteristics.
Cins Tashihi — Bir taşınmazın tapu kaydındaki niteliğinin (örneğin arsadan binaya) güncellenmesi işlemi.
(Arapça kökenli "cins" (tür, çeşit) ve "tashih" (düzeltme) kelimelerinin birleşimi) → Property Type Correction — Updating a property's registered classification, e.g. from land to building.
Ecrimisil — Bir taşınmazın izinsiz kullanımı karşılığında talep edilen tazminat bedeli.
(Arapça kökenli; "misli ecir" (karşılık ücret) ifadesinden türemiştir) → Compensation for Unauthorized Use — Payment claimed for the unauthorized use of a property.
İmar Terimleri
İmar Durumu — Bir arsanın hangi amaçla (konut, ticari, tarım vb.) ve ne şekilde kullanılabileceğini gösteren belediye belgesi.
(Arapça kökenli "imar" (geliştirme, bayındırlık) kelimesinden gelir) → Zoning Status — Official documentation showing how a plot of land may legally be used.
Emsal (KAKS) — Arsa alanına oranla yapılabilecek toplam inşaat alanını gösteren katsayı.
(Arapça kökenli "emsal" (benzer, örnek) kelimesinden gelir; KAKS "Kat Alanı Kat Sayısı" ifadesinin kısaltmasıdır) → Floor Area Ratio (FAR) — The ratio of a building's total floor area to the size of the land it sits on.
TAKS — Arsanın yüzölçümünün, bina taban alanına oranını gösteren katsayı.
("Taban Alanı Kat Sayısı" ifadesinin kısaltmasıdır) → Building Coverage Ratio — The ratio of a building's footprint to the total plot area.
İfraz — Büyük bir arsanın, tapuda birden fazla küçük parsele bölünmesi işlemi.
(Arapça kökenli; "ayırma, bölme" anlamına gelen "ifraz" kelimesinden gelir) → Land Subdivision — The process of dividing a larger plot into smaller registered parcels.
Tevhit — Birden fazla parselin, tapuda tek bir parsel haline getirilmesi işlemi.
(Arapça kökenli; "birleştirme" anlamına gelen "tevhid" kelimesinden gelir) → Land Consolidation — The process of merging multiple parcels into a single registered plot.
Ruhsat — Bir yapının inşasına ya da bir işletmenin faaliyetine resmi olarak izin veren belge.
(Arapça kökenli; "izin" anlamına gelen "ruhsat" kelimesinden gelir) → Permit / License — Official authorization for construction or business operation.
İskan (Yapı Kullanma İzni) — Bir binanın inşaatının tamamlandığını ve kullanıma uygun olduğunu gösteren belge.
(Arapça kökenli "iskan" (yerleşim, oturma) kelimesinden gelir) → Occupancy Permit — A document certifying a building is complete and fit for use.
Plan Notu — İmar planlarında belirli bir bölge için geçerli özel kural ya da kısıtlamaları belirten açıklama.
(Türkçe "plan" ve "not" (ikisi de Fransızca kökenli) kelimelerinin birleşimi) → Zoning Note / Plan Annotation — Special rules or restrictions specified for a zoning plan area.
Kentsel Dönüşüm — Eskiyen ya da riskli yapı stokunun, yeni imar planları çerçevesinde yenilenmesi süreci.
(Arapça kökenli "kentsel" (şehirle ilgili) ve Fransızca kökenli "dönüşüm" (transformasyon) kelimelerinin birleşimi) → Urban Regeneration — The process of renewing aging or at-risk building stock under new zoning plans.
Kadastro — Taşınmazların sınırlarını, alanlarını ve niteliklerini belirleyip resmi olarak kayıt altına alan sistem.
(Fransızca "cadastre" kelimesinden, İtalyanca "catasto" köküne dayanır) → Cadastre — The official system recording the boundaries, area, and details of land parcels.
Parsel — Kadastro çalışmasıyla sınırları belirlenmiş, bağımsız bir arazi birimi.
(Fransızca "parcelle" kelimesinden Türkçeye geçmiştir) → Parcel — An individually defined and registered unit of land.
Ada — Kadastro sisteminde, birbirine bitişik parsellerden oluşan arazi grubu.
(Türkçe kökenli; coğrafi "ada" (su ile çevrili kara parçası) kelimesinden benzetme yoluyla gelir) → Block — A group of adjacent parcels within the cadastral system.
Yapı Denetim — İnşaat sürecinin, teknik ve güvenlik standartlarına uygunluğunun bağımsız kuruluşlarca denetlenmesi.
(Türkçe "yapı" (bina) ve "denetim" (kontrol) kelimelerinin birleşimi) → Construction Supervision — Independent oversight ensuring a building project meets technical and safety standards.
Zemin Etüdü — Bir arsanın inşaata uygunluğunu belirlemek için yapılan jeolojik ve jeoteknik inceleme.
(Türkçe "zemin" (Arapça kökenli, "yer, toprak") ve Fransızca kökenli "etüt" (inceleme) kelimelerinin birleşimi) → Soil Survey / Geotechnical Study — Geological investigation assessing land suitability for construction.
İnşaat Alanı — Bir yapının, tüm katları dahil olmak üzere sahip olduğu toplam kapalı alan.
(Arapça kökenli "inşaat" (yapım) ve Arapça kökenli "alan" (saha) kelimelerinin birleşimi) → Gross Floor Area — The total enclosed floor space of a building across all levels.
Sonuç
Tapu sözlüğü niteliğindeki bu liste, gayrimenkul alım-satım ya da kiralama sürecinde karşınıza çıkabilecek temel terimleri kapsıyor. Her terimin kökenini bilmek, sadece meraklı bir bilgi değil; aynı zamanda resmi belgeleri daha bilinçli okumanıza da yardımcı olur. İşlem yapmadan önce bu terimlerden emin olmadığınız bir tanesiyle karşılaşırsanız, mutlaka bir uzmana ve özelde ofisimize danışmanızı öneririz.
